KIRGIZ DESTANLARININ KORUNMASI-FEZA TANSUG

 

Kırgız Destanlarının Korunması

 

 

FEZA TANSUG

 

YEDİTEPE ÜNİVERSİTESİ,ANTROPOLOJİ BÖLÜMÜ

 


12-13 Ekim 2007 gunlerinde Kirgizistan’in baskenti Biskek’te UNESCO tarafindan “Kirgiz Destanlarinin Korunmasi” konulu uluslararasi bir konferans duzenlendi. Konferansa ABD, Almanya, Cin, Kazakistan, Kirgizistan, Rusya, Tacikistan ve Turkiye’den otuzun uzerinde bilimci katildi.

UNESCO’nun Kirgiz Cumhuriyeti Ulusal Kurulu ile “Dunya Halklarinin Destanlari” Uluslararasi Dernegi tarafindan duzenlenen “Destan Mirasi ve Korunmasi” konulu uluslararasi konferans 12 Ekim Cuma gunu Ak Keme Oteli’nde (eski adiyla Pinara) basladi. Askar Kakeev ile Elnura Korcuyeva’nin baskanligindaki acilis oturumunda Kultur Bakani Sultan Rayev, UNESCO’nun Kirgiz Cumhuriyeti Ulusal Kurulu Genel Sekreteri Cipar Cekseyev ile Kazakistan’dan Boranbek Albergenov, Tacikistan’dan Rahmidin Kasimov ve Biskek’teki Rus Elciligi’nden Vitaliy Skrinnik konustular. Beksultan Cakiyev’in katilimcilari tanitmasinin ardindan UNESCO’nun hazirladigi Kirgiz akinlari ile destan anlaticilari hakkinda onbes dakikalik bir belgesel film gosterildi. Ardindan, Beksultan Cakiyev’in derledigi _Manas: Kirgizdardin Baatirdik Eposu_ (Biskek, 2007) baslikli kitabinin tanitimi yapildi.

Almanya’dan katilan Karl Reichl ile Orta Asya Amerikan Universitesi Antropoloji Bolumu ogretim uyelerinden Aygerim Diykanbayeva’nin baskanligini yaptigi “Destan Mirasinin Aktarimi ve Korunmasi” konusundaki birinci oturumda Kirgizistan’dan Beksultan Cakiyev, Cildiz Orozobekova, Tinar Temirarasiyeva, Altinay Kapalova; Tacikistan’dan Dilsad Rahimov ve Rusya-Yakutya’dan da Aleksandr Jirkov bildirilerini sundular.

Feza Tansug ile Payzilda Irisov baskanliginda “Destan Arastirmaciliginda Sorunlar”in islendigi ikinci oturuma Cin’deki Kirgiz azinligi temsilen Adil Cumatuerdi, Kirgizistan’dan Elmira Kocumkulova, Zinayda Karayeva, Emil Kanimetov, Aziz Cusupbekov, Nurcan Narinbayeva ve Ayda Egemberdiyeva katildilar.

Aksam yemeginden once konferansa Isvicre’den katilan Saadet Turkoz ile Kirgizistan’dan Kunduz Tastanaliyeva’nin kisa birer dinletisi yer aldi.

Konferansin ikinci gunu “Dogaclama Sanati” konusundaki ucuncu oturuma Adil Cumatuerdi ile Zinayda Karayeva baskanlik yaptilar. Almanya’dan Karl Reichl “Turk Sozel Destanlarinin Iletisimsel Boyutlari”, Turkiye’den Feza Tansug ise “Kirgizistan’in Isitsel Geleneklerinden Aytis’in Kulturlerarasi Incelenmesi” baslikli kuramsal bildirilerini sundular. Bu oturumun diger konusmacilari Kirgizistan’dan katilan Raisa Kidirbayeva, Payzilda Irisov, Aygerim Diykanbayeva, Talaantali Bakciyev ile Asan Abitekov’dan olusuyordu.

Konferansi degerlendirme toplantisinin yapildigi kapanis oturumunun ardindan Kirgiz akin (asik) ve manascilarinin dinletileriyle konferans sona erdi.

Konferans boyunca Ingilizce, Kirgizca ya da Rusca sunulan bildirilerin eszamanli cevirisi yapildi. Cevirilerin yetkinligine ragmen bazi konusmacilarin oturtum (setting) ve baglam (context) ya da edim (practice) ve seslendirim (performance) gibi terim ve kavramlari birbirine karistirdigi gozlemlendi. Teorik ve metodolojik calismalarin azligi da konferans boyunca dikkati ceken bir baska onemli noktaydi. Kimi katilimcinin, Manas destaninin bolumlerini okumakla yetindigi konferansta bildirilerin buyuk bir bolumu Manas destani uzerinde yogunlasti. Kirgizistan’da akinlarin da manascilar kadar onemli oldugu ve incelenmeleri gerektigi Karl Reichl tarafindan vurgulandi. Destan incelemelerinde, seslendiriciler ile izleyiciler arasindaki etkilesimin antropolojik acidan ele alinmasi Feza Tansug tarafindan onerildi.

Konferans kapsaminda, Manas destaninin Sayakbay Karalayev (1894-1971) baskantisinin UNESCO ile ortak bir proje halinde CD-kitap olarak yayinlanmasi kararlastirildi. Eski plaklarin temizlenerek CD’ye aktarilacagi bu projede kitabin ise Ingilizce, Kirgizca, Rusca ve Turkce olarak hazirlanmasi planlandi.

Feza Tansug
Antropoloji Bolumu
Yeditepe Universitesi

  • E-Bülten

  • Sözlük

  • Müzik Yayını

    984275 Ziyaretçi