CENGİZ AYTMATOV-MUHAMMED MERTEK-ZAMAN

 

 
MUHAMMED MERTEK mmertek@aol.com Avrupa Haber
Cengiz Aytmatov

11.11.2001’de tanışmıştım kendisiyle. Hamm Şehir Kütüphanesi tarafından son eserinden okuma yapmak üzere davet edilmişti. Luther Kilisesi’nin içi tıklım tıklım. Dinleyiciler arasında iki üç Türk ancak vardık. Bir romancının evrenselliği nasıl yakaladığına, farklı kültürden insanları nasıl cezbettiğine ilk kez orada şahit olmuştum.

Onyedi kitabının hepsi Almanca’ya tercüme edilmiş ve toplum nezdinde kabul görmüştü. Her gittiği yerde yoğun ilgiyle karşılanıyordu. İlerlemiş yaşına rağmen (1928 doğumlu) yorgunluk nedir bilmeyen bu ihtiyar adama hayran kalmıştım.

Programdan sonra şehir yetkililerinin de katıldığı yemeğe birlikte gittik. Avrupa ülkelerini birlikte dolaştığı tercümanı Friedrich Hitzer de oradaydı. Kendisini ve Hitzer’i evime kahvaltıya davet ettiğimde kırmayıp teşrif ettiler. Daha yakından tanışma fırsatı bulduk. Simasında çocukluğundan beri çektiği çile ve ızdırabın derin izleri vardı. Sohbetimizde eğitim, eserleri ve Nobel adaylığıyla ilgili konulara girmiştik.

İlk kez Almanca yayınlanan “Kindheit in Kirgisien“ (Kırgızistan’daki Çocukluğum) isimli eserinin ortaya çıkışından şöyle bahsetmişti: “On yıldır Almanya’yı ve diğer Almanca konuşulan ülkeleri dolaşıyorum. Arabayla giderken genellikle yanımda olan Friedrich Hitzer’e çocukluğumla ilgili hikayeler ve küçükken savaş yıllarında yaşadığım anılarımı anlatıyordum. Bunları çok ilginç bulan ve Alman kamuoyunun da ilginç bulacağını söyleyen Hitzer, anlattıklarımı not aldı. Böylece Almanca olarak “Kırgızistan’daki Çocukluğum” adlı eserim ortaya çıktı.”

O zaman bu kitabın Türkçe’ye tercümesi sözkonusu değildi. Daha sonra „da“ (Diyalog Avrasya) Yayınları’ndan teklif gelince hemen kabul ettim ve “Çocukluğum“ adıyla Türkçe’ye kazandırılmış oldu.

Evet, Kırgız yazar Cengiz Aytmatov’dan bahsediyorum. Haziran 2002’de basılan Çocukluğum’a Çevirmenin Önsözü olarak şunları yazmışım: “Otobiyografiler, tarihi bir vesika özelliği de taşır. Dünyaca ünlü yazar, Cengiz Aytmatov`un çocukluğum adlı otobiyografik eserini okurken bu özelliği hemen fark edecek, yaşadığı döneme ve tarihe nasıl şahitlik yaptığını göreceksiniz. Sovyet Rusya ve Kırgızistan`da savaş yılları ve sonrasında yaşadığı trajik ve dramatik olayları, içinde yaşadığı toplumun sosyo-kültürel yapısını tablolaştırırken, okuyucuyu da sürükleyip götürüyor o zamana. Açlıktan, sefaletten, yoksulluktan yılmadan, usanmadan, her türlü acıya katlanarak hayatta kalabilmenin ve başarıların doruk noktasına çıkabilmenin hikayesini bütün çıplaklığıyla gözler önüne seriyor. Dostluk ve dayanışmanın zorlukları aşmada sihirli bir güç olmalarının altı çiziliyor.

İki dilli yetişmenin avantajlarını daha çocuk yaşlarından başlayıp hayatı boyunca yaşayan yazarın bu konudaki tecrübeleri, başta Almanya olmak üzere Avrupa ülkelerindeki Türk çocukları için de güzel bir örnek teşkil ediyor.

Zengin kelime hazinesi ve akıcı bir üsluba sahip Çocukluğum’u okurken yer yer gülecek, yer yer gözleriniz yaşaracak, bazen de kendinizi heyecanlı ve güzel tasvirlerle örülü olayların akışına kaptıracaksınız.

Hem UNESCO`ya göre 154 (şimdi 157) dille kitapları dünyada en fazla dile çevrilen yazar, hem de karizmatik bir kişiliğe sahip olan Cengiz Aytmatov`un bu romanını Türkçe’ye kazandırmak benim için ayrı bir övünç kaynağı.“

Mayıs 2002’de Kırgızistan’ın başkenti Bişkek’e gitme fırsatı bulduğumda Türk müteşebbislerin açtığı Cengiz Aymatov Lisesi’ni de ziyaret etme fırsatı bulmuştum. Aytmatov, „modern dünya, insanlığın orta çağın derinliklerine çekildiği, insan hürriyet ve onurunun vahşi biçimde çiğnendiği bir dönemi yaşıyor.“ tespitinde bulunan ve gençliğin eğitimine son derece önem veren bir fikir adamıydı aynı zamanda. Sovyet Rusya’nın tarihinde de mühim misyonlar üstlenmiş bu büyük kültür adamının geçen salı günü (10 Haziran 2008) Nürnberg’de vefat ettiğini duyduğumda müteessir oldum. Kendisine Cenab-ı Hakk’tan rahmet, yakınlarına sabır diliyorum. Türk dünyasının başı sağolsun.

14 June 2008, Saturday
MUHAMMED MERTEK
 

 

 

  • E-Bülten

  • Sözlük

  • Müzik Yayını

    984288 Ziyaretçi