C.A. İLE KONUŞMA-ÖMER ERDEM-ZAMAN

 

 

Cengiz Aytmatov ile Konuşma 05.04.2008

Ömer Erdem
http://www.zaman.com.tr/haber.do?haberno=701061

 

kultur1.jpg

Şair Ömer Erdem, geçtiğimiz nisan ayında Kırgızistan’a gitti ve burada Cengiz Aytmatov ile bir söyleşi yaptı. Söyleşide, Aytmatov’un özellikle gençlere verdiği mesaj ve öğütler dikkat çekiciydi.
5 Nisan 2008 günü, Bişkek’in ünlü tiyatro salonundaydım. Ortalıkta cihetsiz bir uğultu dolaşıyordu. Cengiz Aytmatov’un girişiyle muazzam bir sükunet, saygı ve sevgi atmosferi kendiliğinden oluşuverdi.

Yaşlı genç, kadın erkek, herkes onu görmeye çalışıyor, insanlar ellerinde kitaplar, bir imza alabilmek için sırada bekliyordu. Ben yazarın hemen arkasında, olup bitenleri hayranlık ile izliyordum. Kafamda çağrışımlar birbirini kovalıyor, bir yazarın bir milleti nasıl tutabileceğini, milletin tuttuğu bir yazar nasıl olunabileceğini düşünüyordum. Bize kısa da olsa bir röportaj vereceği haberini alınca, öğrencilik yıllarından beri eserlerini okuduğum Aytmatov’la karşı karşıya gelmenin ürpertisini duydum. Onunla derinlemesine konuşmayı çok isterdim; ama şartlar uygun değildi. Balasagun’dan Bişkek’e dönerken, genç bir Kırgız entelektüeli zihnimi aydınlatan bir yorumda bulundu: “Aytmatov’un sevilmesinin asıl sebebi, reçetelerden her zaman uzak durması oldu. Ama hakiki teşhisleri her zaman o koydu…” Sanırım bu yorumda, bana etkileyici gelen bir dünya görüşü ve sanat anlayışı yatıyordu. Ruhu şadolsun.

————————————————————————————————————————

Kırgız bir yazar olarak Türkçe düşünmek ve Türkçe yazmak nasıl bir duygu?

Türk dilini konuşan milletlerin birbirine çok yakın olması malum. Mesela Azeri Türkçesi ile Türkiye Türkçesi aynı. Diğer yandan ben, Kazak dili ile Kırgız diline ikiz dil ifadesini kullanıyorum. Ancak 21. yüzyıl tarihine baktığımız zaman, bu milletlerin daha yakından anlaşmaları için, yeni bir yapılandırma gerekiyor. Bunun için, yeni nesillere okul çağında Türkçenin önemi anlatılmalı.

Göktürk yazıtlarından bu yana birikimi olan Türkçenin çağdaşlaştırılmasına nasıl bakıyorsunuz?

Bu, dünya çapında bir soru. Mesela Türk dili olimpiyat çalışmaları buna bir örnektir. Daha önce bu tür organizasyonlar İngiliz, Fransız ve diğer gelişmiş ülkelerin dillerinde yapılıyordu. Yeni neslin bunu artık kabul etmesi lazım. Demek oluyor ki nesillerimizin birden fazla dili öğrenmesi şart. Öncelikli olarak bu neslin, ana dilini, gelişmiş Türkçeyi ve bunun yanında global dünyanın sık kullanılan dillerinden olan İngilizce ve Rusçayı da mutlaka öğrenmeleri gerekiyor. Bu dillere sahip bireyler 21. asırda kendilerini ispatlayabilir.

Çağdaş Türk edebiyatımızdan faydalanıyor musunuz?

Mümkün oldukça dünya edebiyatını yakından tanımak çabasındayım. Çevrilmiş olan kitaplara ve eserlere baktığım zaman, özellikle Alman yazarlara ait eserler benim daha çok hoşuma gidiyor. Yazarları kimliğine göre değil, eserlerine bakarak yakından tanımak mümkün. İngiliz ve Japon romanlarını da uzaktan yakından takip ediyorum. Şimdi bunların hepsini çevrilmiş halde okuyoruz. Mesela, Özbek ve Kazak dilinde yazılmış olan, çevirisi yapılmamış romanlar, benim anlayabildiğim kadardır. Türkiye’de yayımlanan eserleri de mümkün oldukça okumaya ve takip etmeye çalışıyorum. Ancak, kitapların dünya edebiyatında yerlerini alabilmeleri için, okuyucuların anlayabileceği dillere de çevrilmesi gerekir.

Romanların hangisini yazmakta zorluk çektiniz?

Kassandra Damgası’ romanında zorluk çektim. Son romanım ‘Dağlar Devrildiğinde’ (Ebedi Nişanlı) de farklılıklar ortaya çıkıyor. Bu romanımda, insanın kendi sorunları ile nasıl baş edebileceği konusunu ele aldım. Kitapta ayrıca, ‘globalleşme ve bu gelişen dünyada bireylerin rolü nasıl olmalıdır, insanlar küreselleşmeyi nasıl karşılarına alır?’ gibi konular da yer almakta.

Genç Türk yazarlarına ne gibi tavsiyeleriniz var?

Yazarların hepsini eğitmek zor. Onların kendi yeteneklerinin olması şart. Demek oluyor ki bu yazarlar, kendi düşünceleriyle eserlerini ortaya çıkartmalıdır. Fakat temel amaç, insanoğlunun neden yaratıldığı ve nasıl yaşadığı gibi sorulara öncelikli olarak cevap bulmak olmalıdır.

  • E-Bülten

  • Sözlük

  • Müzik Yayını

    984295 Ziyaretçi